Oefeningen

in Rusteloosheid

Kere weerom, Reuzegom

Gegroet commilito

Io vivat! Io vivat! (Hoera, leef! Hoera, leef!)
Nostrorum sanitas! (Op onze gezondheid!)

“Exotische cocktails met vrolijke parasolletjes, waarvan de uitbundige kleuren moeiteloos matchen met de stoere surfshorts en speelse bikini’s aan de  tikibar. Azuurblauw water waarop het zonlicht in witgloeiende patronen het dolce far niente danst. – Sanda Dia, een naam als een vakantiegevoel.” 

of 

“Een intense en frisse geurervaring, die aanzet met amber en patchoeli, ondersteund wordt door zeenoten en subtiel eindigt met bergamote en mandarijn. Een sensuele streling met de kracht van een madeleinekoekje. – Sanda Dia, een naam als een exquis parfum.” 

Beide antwoorden hadden gekund, wanneer voor die fatale dag in december 2018 een enquêtebureau Sandadia als merknaam bij me had gepitcht. … Sanda Dia als horrorverhaal waarin medemenselijk lijden tot een sadistische kunstvorm wordt verheven door de zelfverklaarde ‘toekomstige elite van Vlaanderen’ … neen, die had ik niet zien aankomen. 

Hoc est amoris poculum, (Dit is de vriendschapsbeker)
doloris est antidotum. (het tegengif voor verdriet)

Jongemannen die zowel door nature als nurture uit de bovenste schuif werden gehaald, besluiten eens lekker middeleeuws loos te gaan. Een onschuldige traditie … toch? Heel even de dark side omhelzen, om van jongens mannen te maken, een overgangsrite voor de fine fleur. Groepsgevoel door geweld, verbondenheid in perversie, de ervaring van vernedering als een geheime handdruk. Dat er in dat jaarlijkse opbod een systeemfout zit die vroeg of laat desastreuze gevolgen zal hebben, daar kan de zakenman-, notaris-, ingenieur-, politicus-, advocaat-, zwembadbouwer-in-spe zich blijkbaar niets bij voorstellen. Waarmee nog maar eens wordt aangetoond dat IQ en EQ geen twee kanten van dezelfde munt zijn. 

Dum nihil est in poculo, (Wanneer de beker leeg is)
iam repleatur denuo. (laat hem dan opnieuw gevuld worden)

“Wie zonder zonde is werpe de eerste steen.” Het zijn niet mijn woorden, Joost, ze kwamen uit de mond van een langharig werkloze wokie waarmee het uiteindelijk ook niet goed afliep. Ze werden ge-post lang voor er sprake was van Facebook en Twitter, dus dat kwaliteitslabel moeten ze helaas missen, maar ze geven wel stof tot nadenken. 

Jong zijn, het is ons allemaal ooit overkomen en zoals zovelen heb ook ik me op een onbezonnen moment weleens op en over het randje van het toelaatbare begeven. Dat het toen goed afliep had meer met geluk dan wijsheid of karakter te maken. En dus stel ik me de vraag die ik wel vaker stel wanneer er plots een spiegel wordt voorgehouden: Had ik anders gehandeld? Was mijn kompas naar het noorden blijven wijzen? Was ik diegene geweest die was opgestaan en zich luidop had afgevraagd: “waar zijn we hier eigenlijk mee bezig?”. Ik hoop het, al durf ik het niet met zekerheid te stellen, althans niet wanneer het een onbezonnen moment betreft. … Misschien ligt daarin wel het kwaadaardige van dit intrieste verhaal. Van onbezonnenheid kan hier geen sprake zijn. Dit was een zorgvuldig voorbereid en jaarlijks terugkerend feest van vernedering, met een uitgekiend draaiboek om optimaal te kunnen genieten van de perverse spelletjes die elk jaar net iets verder over de al lang uit het oog verloren grens gingen. 

Dat het om een terugkerend event ging zal ironisch genoeg door de verdediging worden aangevoerd als excuus. Het was immers een beproefd recept, geen enkele reden om zich de vraag te stellen: “Waar zijn we hier eigenlijk mee bezig”. Van de zelfverklaarde ‘toekomstige elite van Vlaanderen’ had je toch net iets meer verwacht. 

Nos iungit amicitia, (De vriendschap verbindt ons)
et vinum praebet gaudia. (en de wijn geeft vreugde.) 

Of ze schuldig zijn volgens de wet en welke straf vervolgens in verhouding staat, zal Vrouwe Justitia moeten uitmaken. Dat de door mama en papa betaalde advocaten allemaal in de Champions League spelen, kan je ze moeilijk kwalijk nemen, ouders willen nu eenmaal het beste voor hun kind, dat mag wat kosten. Vraag is natuurlijk wat hier het beste is. Ze in geval van schuld enkele jaren opsluiten, lijkt me gezien het pedagogische karakter van onze penitentiaire instellingen niet onmiddellijk een zinvolle tijdsbesteding. Van een geldboete gaan ze hoogstwaarschijnlijk ook niet wakker liggen. Misschien moeten we in dit geval (en ga nu even zitten, Joost, want dit wordt schrikken) naar de Sharia kijken, en daar inspiratie uithalen. Ik heb het dan niet over stenigen of ledematen afkappen. Het stenigen zouden ze ongetwijfeld overleven. 

 

rodestoel

Aangezien ze allemaal de Reuzegomdopen uit het verleden hebben overleefd, lijkt geen barbaarse daad hun te kunnen beschadigen. En wat die amputaties betreft, de toekomstige Vlaamse elite zal zich wel weten te behelpen met één hand (moest het nu nog een ellenboog zijn, daar zouden ze in hun kringen waarschijnlijk meer last van hebben). Neen, ik dacht aan het principe waarbij de nabestaanden van het slachtoffer bloedgeld mogen aanvaarden als alternatief voor de executie van de dader. Laat de Reuzegommers naar eer en geweten (… ik weet het, Joost, maar een mens moet toch wat geloof hebben in het goede en het voortschrijdend inzicht) zelf een straf bedenken, laat ze met een voorstel komen dat de nabestaanden gerechtigheid biedt, ik kan me inbeelden dat er naast geld vooral nood zal zijn de dood van Sanda Dia niet als volstrekt nutteloos te laten zijn.  
Misschien kunnen ze ons verrassen.  

Est vita nostra brevior, (Ons leven is te kort)
et mors amara longior. (en de bittere dood langer)

Blijft de vraag hoe het zover is kunnen komen. Een vraag die wel vaker gesteld wordt telkens er zich een calamiteit voordoet die onze verbeeldingskracht te boven gaat. – Kapitein en psycholoog G.M. Gilbert trok na het aanhoren van de beschuldigden tijdens de processen van Nürnberg (1945-1949) de volgende conclusie: “Evil, I think, is the absence of empathy.” 

Nu is het gewicht van het onderwerp waarop deze conclusie betrekking heeft, onvergelijkbaar met de strapatsen van Sondage, Strontvlieg, Shrek, Zaadje, Janker, Protput, Pronker, Rafiki, Flodder, Kelter, Kletsmajoor, Randi, Igean, Paterberg, Placebo, Rustdag, Wally en Remorke; maar ook hier lijkt een totaal gebrek aan empathie aan de basis te liggen van onherstelbaar verlies. Het is ook moeilijk voor te stellen dat de Reuzegommers in hun volwassen leven meer respect zullen tonen voor hun medemens naar mate ze meer macht krijgen, het tegendeel laat zich vermoeden. En moet het nog gezegd, ook de architecten van de eerder vernoemde zwartste bladzijde zijn ooit jong begonnen.  

Osores nostri pereant, (Verdoemd zijn onze haters)
amici semper floreant. (vrienden bloeien eeuwig)

Met één ongemakkelijke vraag blijf ik nog zitten, Joost. Ik durf ze bijna niet te stellen. Wat als Sanda Dia zijn vernederende ontmenselijking en inwijding had overleefd? Was het slachtoffer dan beul geworden op de volgende toetredingsceremonie? Of had hij misschien als eerste durven opstaan met de vraag: “Waar zijn we hier eigenlijk mee bezig”. 

Ik kan me moeilijk voorstellen dat zo’n jongen enkel en alleen wil toetreden om zijn kansen in de toekomst te vergroten. Dat lijkt me een te gemakkelijke verklaring. Ergens moet er toch een aantrekkingskracht zijn geweest. Of hij immuun zou zijn geweest voor de toxische groepsdynamiek binnen Reuzegom en of zijn empathie, door familie en vrienden geroemd, overeind zou zijn gebleven, is een vraag die onbeantwoord zal blijven. 

Iam tota Academia, (Dat de hele gemeenschap)
nobiscum amet gaudia. (in onze vreugde deelt)

Club ex!

Groeten 

Koen (aka. Inktvlekje) 

12.10.2021

Sinterklaasdisclaimer

Sinterklaasdisclaimer: De Sint noch zijn entourage kan verantwoordelijk worden gehouden voor het bandeloos opgroeien van uw kroost na het bekijken van Dag Sinterklaas en afgeleide kinderprogramma’s. 

Kinderprogramma’s als Dag Sinterklaas en Sinteressante dingen hebben een even eenvoudig als pretentieloos opzet: kinderen laten genieten van hun kind-zijn. In pyjama, met vochtige haren en gepoetste tandjes, knus in de zetel tussen papa en mama (andere combinaties kunnen ook) ervaart de kleuter spanning, humor, verdriet en misschien nog wel het allerbelangrijkste, een wonderlijke fantasiewereld. 

Om dat te bereiken wordt gewerkt met eenvoudige verhaallijnen, typetjes en stereotypes, al is dat op zich niet voldoende om er een echt feest van te maken. Het geniale van Hugo Matthysen is dat hij het kind serieus neemt en op zijn eigen dolkomische manier de vragen van het kind stelt (en beantwoordt) en niet de vragen waarvan de volwassene dénkt dat het kind ze stelt. Voeg daar acteurs aan toe (e.g. Bart Peeters, Els Dottermans) die hun kind-zijn nooit zijn kwijtgeraakt en je hebt alle ingrediënten voor een reeks waar generaties mee kunnen opgroeien.

In een opiniestuk in De Morgen toont Frank D’hanis zich bezorgd over het welzijn van onze kinderen. Hij waarschuwt voor het gevaar van: “stereotypes rechtstreeks in de geesten van kinderen prenten”. Hij denkt dan aan Conchita en Ramon (Els Dottermans en Pieter Embrechts) die hun flets en flauw (sic) personage met een Spaans accent laten praten. Volgens Frank D’hanis kan dit beter. Hij stelt voor Spaanstaligen te gebruiken. Zij zouden naast een geloofwaardig accent ook meer diepgang aan de rol kunnen geven door het authentiek Spaanse uit te dragen. Op die manier kunnen onze kinderen opgroeien zonder kwetsende clichébeelden van paella-etende, flamenco-dansende, met appelsienen jonglerende Spanjaarden.  

Ik durf er gif op innemen dat indien Spanje het volgende Eurovisiesongfestival wint er in de promofilmpjes paella-etende, flamenco-dansende, met appelsienen jonglerende Spanjaarden zitten. Net zoals er in de editie 2022 in Rome een drone over het Colosseum zal vliegen. Ongetwijfeld zal er ook weer flink gejodeld worden in de Alpen tijdens het intermezzo van het nieuwjaarsconcert van de Wiener Philharmoniker.

stoomboot

Mochten onze kinderen alleen dit soort informatie krijgen, dan zou er inderdaad een probleem zijn. Gelukkig doen ouders hun best om de opvoeding van kinderen iets breder te zien en lezen ze al eens voor (een kindereditie van Don Quichot bijvoorbeeld), of bezoeken ze op vakantie een lokaal marktje en wie weet zelfs een museum of folklorefestival. Op school investeren leerkrachten energie en creativiteit om leerlingen wegwijs te maken in het complexe kluwen van een land: geschiedenis, maatschappij, economie, geografie, literatuur, ja zelfs de lokale keuken komt aan bod. Dankzij de jeugdbeweging komen kinderen in contact met jongeren uit minder voor de hand liggende landen als Albanië en Macedonië. – Op die manier komt een opgroeiend kind laag na  laag te weten dat er in Spanje naast paella en appelsienen ook politieke onrust is, en dat er ganse dorpjes in het binnenland leeglopen, en dat het onderwijs er duur is en schoolverlaters op 16 geen uitzondering. 

Los van de bedreigde kinderziel stel ik me de vraag wie zich hierdoor diep gekwetst voelt. Welke racistische daad typetjes als Conchita of acteurs uit Thuis plegen wanneer ze zich aan het accent van een anderstalige wagen. Wie zijn toch die geschoffeerde medemensen telkens ‘Allo ‘Allo! of Monty Python op het scherm komt, of wanneer het woord flietjes valt? – Er zullen er ongetwijfeld zijn die er aanstoot aan nemen, maar is dat dan per definitie racistisch? Veel zit natuurlijk in de context en intentie, maar dat is voer voor een ander debat.

Als accenten ertoe doen zal woordkeuze minstens even belangrijk zijn. Frank D’hanis kiest voor het begrip blackface om het over Zwarte Piet te hebben. Op zich klopt het natuurlijk, Zwarte Piet is in de meeste gevallen een zwartgeschminkte witte man. Dat blackface echter een heel andere connotatie heeft in Amerika dan Zwarte Piet bij ons wordt onvermeld gelaten. Wie wil begrijpen waarom blackface zo’n beladen begrip is in de VS kan zich aan The Bird of a Nation (1915) wagen (integraal te bekijken op YouTube).

Nog niet zo heel lang geleden zaten de Vlaamse schooltjes vol met witte kindjes, was Zwarte Piet een abstracte figuur en de Sint een goedheiligman. Vandaag zit de klas vol met kindjes gaande van melkwit tot fondantzwart. Dat Vlaamse kinderen met een donkere huid zich ongemakkelijk voelen bij Zwarte Piet hoeft geen betoog. Binnen die (nieuwe) realiteit Zwarte Piet een facelift geven door er een roetpiet van te maken is dan ook een elegante en noodzakelijke evolutie. Wie het daar moeilijk mee heeft, moet zich de vraag durven stellen of hij/zij de essentie van het Sinterklaasfeest wel begrijpt.

Ik stel vast dat er een trend is om het verleden te herschrijven met de pen van vandaag. – Wie oude zwart-witfoto’s bekijkt ziet weinig kleur. – Daarmee vertel ik niets wereldschokkends. Maar zelfs indien er toen een Kodacolor-filmpje was gebruikt, dan nog zou je maar weinig kleur te zien krijgen. De bomma’s en bompa’s, nonkels en tantes en al het klein grut was blank, de pastoor was blank, de boerenzoon was blank en de boerenmeid zachtroze. Verder waren de kostuums en rokken zwart, grijs of ondefinieerbaar van kleur, alleen met de voorschoot durfde men al eens uit de bol gaan door er een gekleurd biezeke op te naaien.

Dat onze samenleving letterlijk en figuurlijk kleurrijker is geworden, en dat we ons “bewuster [zijn] geworden van de situatie van groepen mensen die vroeger niet overwogen werden” (dixit Frank D’hanis), kan niemand zijn ontgaan. Daar kunnen we alleen maar vrolijk van worden. Diversiteit heeft zoveel meer voordelen dan nadelen. Wie daaraan twijfelt verarmt zichzelf en doet zijn medemens onrecht aan. Maar het is vandaag blijkbaar niet voldoende om ons denken, en aansluitend ons gedrag, te laten evolueren op basis van nieuwe inzichten en gevoeligheden; een proces waardoor we een veranderende samenleving als overwegend positief kunnen ervaren. – Neen, we moeten met die verlichte geest onze jeugd fileren, en als het even kan ook de tijd van onze ouders en grootouders. We moeten onze kleine en grote geschiedenis aan een audit onderwerpen. Wat van ver of dichtbij niet past binnen de moraal van vandaag krijgt een stempel. In George Orwells’ 1984 hadden ze daar het Ministerie van Waarheid voor.

Alles moet met de tijdsgeest van vandaag worden gewassen. Dat de tijdsgeest van gisteren aan andere krachten, gevoeligheden en inzichten onderhevig was, wordt voor het gemak genegeerd of erger, vergeten.

18.11.2021